İyi bir alan adı (domain) kısa, telefonda bir kez söylendiğinde doğru yazılabilen, markanızı anlatan ve yıllarca değiştirmeyeceğiniz bir addır. Uzantıyı hedef kitlenize göre seçin, alan adını güvenilir bir kayıt şirketinde kendi adınıza kaydedin ve otomatik yenileme ile iki adımlı doğrulamayı açın. Seçim bir kez yapılır ama sonradan değiştirmek yönlendirme, bağlantı kaybı ve marka karmaşası demektir; bu yüzden birkaç gün düşünmeye değer.
Alan adı, bir web sitesinin internetteki adresini insanların okuyabileceği biçimde gösteren benzersiz bir addır. Arkasında bir IP adresi ve DNS kayıtları durur, ama ziyaretçi yalnızca adı görür. Bu yazı, adı seçerken teknik, hukuki ve pratik açıdan nelere bakmanız gerektiğini anlatıyor.
İyi bir alan adının beş özelliği
Seçenekleri karşılaştırırken her adayı şu beş soruyla sınayın:
- Kısa mı? Az heceli, tek veya iki kelimelik adlar akılda kalır ve kartvizite, tabelaya, araç giydirmesine rahat sığar.
- Söylendiği gibi mi yazılıyor? "Radyo testi" yapın: adı bir arkadaşınıza sesli söyleyin ve yazmasını isteyin. Doğru yazamıyorsa ad sorunludur.
- Karıştırılmaya açık mı? Çift harfler ("kahvee"), sayılar ("4" mü "dört" mü) ve tireler sözlü aktarımda kaybolur.
- Markanızla uyumlu mu? Alan adı ile işletme adı ve sosyal medya kullanıcı adları aynıysa ziyaretçi sizi daha kolay bulur.
- Büyümeye izin veriyor mu? "eskisehirbisiklettamiri" gibi dar bir ad, scooter satmaya veya Ankara'ya şube açmaya başladığınızda sizi sıkıştırır.
Marka adı mı, anahtar kelime mi?
Eskiden aranan ifadeyi birebir içeren alan adlarının (exact match domain) aramada avantaj sağladığına inanılırdı. Google, düşük kaliteli bu tür sitelerin öne çıkmasını engellemek için yıllar önce güncelleme yaptığını duyurdu ve bugün alan adındaki kelimenin tek başına sıralamayı belirleyen bir şey olmadığını açıkça söylüyor. Sıralamayı içeriğin aranan soruya verdiği cevap, sayfa deneyimi ve güven işaretleri belirler.
Bu yüzden çoğu işletme için en sağlıklı tercih markalaşabilir bir addır:
- "ucuzkiralikaraba" gibi genel adlar güven vermez, ezberlenmez ve marka olarak korunması zordur.
- "Lodosrent" gibi ayırt edici bir ad, sizi arayan kişinin sizi bulmasını kolaylaştırır; markanız aranmaya başladığında bu, en değerli trafiklerden biridir.
- İsterseniz marka adının yanına kısa bir tanımlayıcı ekleyebilirsiniz: "lodosoto" veya "lodosyedekparca" gibi.
Google'ın markanızı ayrı bir varlık olarak tanıması, tutarlı bir ad kullanmanızla başlar. Bu konuyu varlık (entity) SEO yazısında ayrıntılı anlattık; sözlükteki varlık tanımına da göz atabilirsiniz.
Hangi uzantı: .com, .com.tr veya yeni uzantılar?
Uzantı (TLD, top-level domain), alan adının noktadan sonraki kısmıdır ve iki ana gruba ayrılır:
- Genel uzantılar (gTLD): .com, .net, .org ve .shop, .app, .online gibi yeni uzantılar. Google bunları belirli bir ülkeye bağlı saymaz.
- Ülke kodlu uzantılar (ccTLD): .tr ve .com.tr, .de, .co.uk gibi. Google, ülke kodlu uzantıyı sitenin o ülkeye yönelik olduğuna dair güçlü bir işaret olarak kullanır.
Pratik bir karar sırası:
- Yalnızca Türkiye'deki müşterilere hizmet veriyorsanız .com.tr veya .tr güven verir ve yerelliği vurgular. Türkiye'de .tr alan adları BTK'nın yönettiği TRABİS sistemiyle tahsis edilir; sisteme geçişten sonra birçok .com.tr alan adı belge istenmeden alınabilir hâle geldi. Güncel koşulları kayıt şirketinizden kontrol edin.
- Yurt dışına da satış yapmayı düşünüyorsanız .com daha esnektir. Farklı ülkelere farklı dillerde içerik sunacaksanız yapının nasıl kurulacağını çok dilli site ve hreflang rehberinde anlattık.
- Yeni uzantılar (.app, .dev, .shop) kullanılabilir, ama ziyaretçi alışkanlıkla ".com" yazabilir. .app ve .dev gibi bazı uzantılar yalnızca HTTPS ile çalışacak biçimde tasarlanmıştır; bu bir sorun değil, sadece sertifikanızın baştan hazır olması gerekir.
Mümkünse markanızın hem .com hem .com.tr sürümünü alın ve birini ana adres seçip ötekini kalıcı olarak ona yönlendirin.
Türkçe karakter, tire ve sayılar
Alan adlarında ç, ğ, ı, ö, ş, ü gibi harfler kullanılabilir; bunlara uluslararası alan adı (IDN) denir ve arka planda "xn--" ile başlayan bir koda (Punycode) çevrilir. Teknik olarak çalışır, ama pratikte sorun çıkarır:
- Ziyaretçi "çiçekçi" yerine "cicekci" yazar ve başka bir siteye gider.
- Bazı e-posta istemcileri, formlar ve paylaşım ekranları adı kodlu hâliyle gösterir.
- Yabancı klavyeli kullanıcılar adı yazamaz.
Türkçe karakterli adı almak istiyorsanız, karaktersiz sürümü de alın ve ana adresiniz karaktersiz olsun. Tire (-) ve sayılar için kural basit: zorunlu değilse kullanmayın. "a-b-c-mobilya" gibi çok tireli adlar hem güven kaybettirir hem de sözlü olarak aktarılamaz.
Almadan önce yapılacak kontroller
Ad boşta görünüyor diye hemen satın almayın. Önce şu kontrolleri yapın:
- Marka hakkı: Seçtiğiniz adın başkasına ait tescilli bir marka olmadığından emin olun. Türkiye'de Türk Patent ve Marka Kurumu'nun (TÜRKPATENT) marka araştırma hizmetinden yararlanabilirsiniz. Başkasının markasını içeren bir alan adı, ileride adı kaybetmenize yol açabilir.
- Geçmiş: Ad daha önce kullanılmışsa eski içeriği istenmeyen bir konuya (kumar, yetişkin içerik, istenmeyen e-posta) ait olabilir. İnternet Arşivi'nin Wayback Machine hizmetinde eski kopyalarına bakın ve Google'da "site:" aramasıyla iz kalmış mı kontrol edin.
- Sosyal medya uygunluğu: Aynı kullanıcı adının Instagram, YouTube ve LinkedIn'de boşta olup olmadığına bakın.
- Yazım benzerliği: Ad, bilinen bir markanın yanlış yazılmış hâline benziyorsa, hem hukuki risk taşır hem de ziyaretçide şüphe uyandırır.
Kayıt, güvenlik ve yenileme ayarları
Alan adı, işletmenizin dijital tapusudur. Teknik kontrolün sizde olduğundan emin olun:
- Kendi adınıza kaydedin: Ajans veya yazılımcı sizin adınıza alıyorsa, kayıt sahibinin (registrant) siz olduğundan ve hesaba erişiminiz bulunduğundan emin olun. Ajansla yollar ayrıldığında adresinizi kaybetmek sık yaşanan bir sorundur.
- Otomatik yenileme açık olsun: Süresi dolan alan adı kısa bir süre sonra başkası tarafından alınabilir. Kart son kullanma tarihinizi güncel tutun.
- İki adımlı doğrulama: Kayıt şirketi hesabınızı iki adımlı doğrulamayla koruyun; alan adının çalınması, sitenizin ve e-postanızın tamamen el değiştirmesi demektir.
- Transfer kilidi: Alan adının izinsiz başka bir firmaya taşınmasını engelleyen kilidi açık tutun.
- WHOIS gizliliği: Kayıt şirketinizin sunduğu gizlilik seçeneğiyle kişisel adres ve telefonunuzu herkese açık kayıtlardan çıkarın.
Alan adını aldıktan sonra: Teknik ilk adımlar
Ad alındıktan sonra ilk gün yapılması gerekenler:
- Sitenizi HTTPS ile yayınlayın; ücretsiz SSL sertifikası çoğu barındırmada birkaç tıkla kurulur.
- Tek bir ana adres seçin (www'lu veya www'suz) ve diğer tüm sürümleri ona 301 ile yönlendirin. Neden önemli olduğunu www mi, www'suz mu? yazısında anlattık. Yönlendirmelerin doğru çalıştığını yönlendirme testi ile kontrol edebilirsiniz.
- Alan adınızla bir kurumsal e-posta adresi (info@ yerine ad@) açın; kişisel bir Gmail adresine göre çok daha güven verir.
- Siteyi Google Search Console'a ekleyin ve alan adı mülkü olarak doğrulayın.
Yayına çıkmadan önce kontrol edilecek diğer maddeler 10 maddelik teknik kontrol listesinde toplu hâlde duruyor. Konunun tamamı için teknik SEO ve site sağlığı rehberine bakabilirsiniz.
Alan adı değiştirmek gerekirse
Bazen marka değişir veya ilk ad gerçekten işe yaramaz. Bu durumda eski adresi bırakmayın: her eski sayfayı yeni adresteki karşılığına tek tek 301 ile yönlendirin, Search Console'daki adres değişikliği aracını kullanın ve eski alan adını yıllarca yenilemeye devam edin. Eski adı bırakırsanız, ona verilmiş bağlantılar ve yer imleri boşa gider; daha kötüsü ad başkasının eline geçer.
Yeni adresinizle siteyi ilk kez tanıtırken farklı cihazlarda nasıl göründüğünü görmek isterseniz organikhit.io'nun nasıl çalıştığına göz atabilirsiniz. Takas ziyaretleri arama sıralamasını etkilemez; yalnızca sitenizi gerçek kişilere göstermenin ölçülebilir bir yoludur.
Sık sorulan sorular
Alan adında anahtar kelime olması SEO'ya yardım eder mi?
Google'ın açıklamalarına göre alan adındaki kelime tek başına belirleyici değildir. Sıralamayı içerik, kullanıcı deneyimi ve güven işaretleri belirler. Anahtar kelime doğal olarak markanıza uyuyorsa kullanabilirsiniz, ama yalnızca SEO için marka gücünden vazgeçmeyin.
.com.tr alan adı yurt dışında görünmez mi?
Görünür; ülke kodlu uzantı sitenin yurt dışında açılmasını engellemez. Ancak Google bu uzantıyı Türkiye'ye yönelik bir işaret olarak kullanır, bu yüzden asıl hedefiniz başka ülkelerse genel bir uzantı daha uygun olabilir.
Süresi dolmuş, eski bir alan adını almak mantıklı mı?
Ancak geçmişini dikkatle kontrol ederseniz. Eski içeriği konunuzla ilgisizse veya istenmeyen bir alana aitse, yeni ve temiz bir ad genellikle daha güvenlidir. Sırf eski bağlantıları için alan adı satın almak, sitenize beklenen faydayı sağlamayabilir.